Mr.Vop's Blog

กรกฎาคม 30, 2011

นักดาราศาสตร์ พบควอซาร์ที่ไกลที่สุดแล้ว

ภาพวาด ULAS J1120+0641

 

นักดาราศาสตร์นานาชาติคณะหนึ่ง ได้พบหลุมดำยักษ์ที่อยู่ไกลจากโลกมากที่สุดเท่าที่เคยมีการค้นพบกันมา หลุมดำที่พบนี้อยู่รูปของควอซาร์ที่ส่องสว่างจากแก๊สที่ไหลพรั่งพรูลงสู่หลุมดำ

ควอซาร์นี้มีชื่อว่า ยูลาส เจ 1120+0640 (ULAS J1120+0641) ค้นพบโดยโครงการสำรวจอวกาศห้วงลึกอินฟราเรดยูเคิร์ต (UKIRT Infrared Deep Sky Survey) และจากการเสริมทัพโดยกล้องเจมิไนเหนือที่ตั้งอยู่ทางตอนเหนือของมานาเคอา ฮาวาย
แสงจากควอซาร์ที่นักดาราศาสตร์พบในครั้งนี้ เริ่มออกเดินทางจากควอซาร์ตั้งแต่เมื่อครั้งที่เอกภพมีอายุเพียง 770 ล้านปี หรือเพียง 6 เปอร์เซ็นต์ของอายุปัจจุบันเท่านั้น

“เป็นเรื่องเข้าใจได้ยากยิ่งว่า หลุมดำที่มีมวลมากกว่าดวงอาทิตย์นับพันล้านเท่าขนาดนั้น เกิดขึ้นในช่วงที่เอกภพยังอายุน้อยมาก ๆ ได้อย่างไร” แดเนียล มอร์ล็อก จากวิทยาลัยอิมพีเรียลกล่าว

อย่างไรก็ตาม นี่ก็ถือเป็นโอกาสอันดีที่นักวิทยาศาสตร์จะได้วัดสภาพของแก๊สที่แสงจากควอซาร์ส่องผ่านจนมาถึงตาเราได้ ควอซาร์นี้เป็นวัตถุที่สว่างกว่าวัตถุอื่นที่อยู่ห่างใกล้เคียงกันหลายร้อยเท่า ดังนั้นควอซาร์นี้จึงอาจบอกเราได้ถึงสภาพของเอกภพยุคต้นได้

นักดาราศาสตร์กระหายใคร่รู้สภาพของแก๊สในเอกภพยุคต้นเป็นอย่างมาก เพราะข้อมูลนี้จะบ่งบอกถึงกลไกการกำเนิดดาวฤกษ์และดาราจักรได้ ทฤษฎีกล่าวว่า แก๊สส่วนใหญ่ในเอกภพคือไฮโดรเจน และเกือบทั้งหมดอยู่ในสภาพเป็นไอออน นั่นคือ อิเล็กตรอนเป็นอิสระต่อโปรตอน นั่นคือสภาพในปัจจุบัน แต่เมื่อมองย้อนอดีตกลับไป จะพบกับยุคที่ไฮโดรเจนอยู่ในสภาพเป็นกลาง นั่นคือนิวเคลียสของไฮโดรเจนตรึงอิเล็กตรอนไว้เป็นอะตอมไฮโดรเจนที่สมบูรณ์ สภาพเช่นนี้เกิดขึ้นก่อนที่ดาวฤกษ์ส่วนใหญ่จะเกิดขึ้น หรือเมื่อกว่า 12,000 ล้านปีก่อน

การเปลี่ยนจากยุคไฮโดรเจนเป็นกลางมาสู่ยุคไฮโดรเจนไอออน เรียกว่ายุคการแปลงเป็นไอออน ถือเป็นยุคที่สำคัญยุคหนึ่งของประวัติศาสตร์เอกภพ แสงจากควอซาร์ที่พบนี้แสดงถึงเอกลักษณ์ของไฮโดรเจนเป็นกลางอยู่ด้วย นั่นหมายความว่าควอซาร์นี้เกิดขึ้นก่อนยุคการแปลงเป็นไอออน ซึ่งเป็นครั้งแรกที่สามารถพิสูจน์ทฤษฎีที่เสนอขึ้นมาตั้งแต่ปี 2541 ได้

“การได้เข้าไปถึงสสารที่อยู่ในรอยต่อสำคัญในประวัติศาสตร์ของเอกภพเช่นนี้ เป็นสิ่งที่เรานักเอกภพวิทยาได้เพียรพยายามกันมานานแต่ก็ไม่ค่อยประสบความสำเร็จนัก แต่การสำรวจครั้งนี้พาเราก้าวข้ามกำแพงนั้นมาได้แล้ว” ศาสตราจารย์ สตีฟ วาร์เรน หัวหน้าขณะสำรวจนี้กล่าว
หลังจากการค้นพบครั้งแรก ได้มีการสำรวจควอซาร์นี้เสริมโดยกล้องเจมิไนเหนือที่อยู่ใกล้กับกล้องยูเคิร์ต และผลที่ได้ก็ยืนยันในข้อมูลที่ได้จากกล้องยูเคิร์ต

คณะผู้ค้นพบได้วางแผนที่จะเก็บรายละเอียดของควอซาร์ยูลาส เจ 1120+0641 นี้ต่อไป และยังคาดว่าน่าจะพบควอซาร์ที่อยู่ห่างไกลแต่สว่างไสวแบบนี้อีกราว 100 ดวง

ที่มา:

The Most Distant Quasar: Both Headache And Opportunity – spacedaily.com และ เว็บสมาคมดาราศาสตร์ไทย

กรกฎาคม 20, 2011

ภาพชัดเจนที่สุดของดาวเคระห์น้อย Vesta มาแล้ว

Filed under: Uncategorized — ป้ายกำกับ:, , , , — Mr.Vop @ 13:15

ภาพถ่ายจากยานอวกาศ Dawn  ส่งกลับมาถึงโลกแล้ว

Vesta เป็นดาวเคราะห์น้อยยักษ์ที่โดดเด่นที่สุดในแถบโคจรระหว่างดาวอังคารและดาวพฤหัส หรือบริเวณเข็มขัดดาวเคราะห์น้อยของระบบสุริยะของเรา นักดาราศาสตร์ทั่วโลกเฝ้ามองรูปร่างบิดเบี้ยวของ Vesta มาเป็นศตวรรษ แต่ในที่สุด ยานอวกาศไร้คนขับ Dawn ก็สามารถส่งภาพถ่ายที่ชัดเจนที่สุดของ Vesta มาให้เราศึกษากัน โดยภาพที่ได้นี้ชัดเจนกว่าที่กล้องโทรทัศน์อวกาศฮับเบิ้ลถ่ายได้ในปี 1996

Vesta มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางราว 530 กิโลเมตร และมีแรงโน้มถ่วงของตัวเอง มีขนาดใหญ่เป็นที่ 2 ในระบบสุริยะรองจาก
Ceres (แต่ Ceres มีลักษณะเป็นทรงกลม) อย่างไรก็ตาม ยาน Dawn ยังมีกำหนดการเดินทางต่อไป เพื่อเก็บภาพดาวเคราะห์น้อยให้เราชมกัน

กรกฎาคม 14, 2011

ประวัติแผ่นดินไหวขนาดกลาง (มากกว่า 5.0) ในไทยในรอบ 80 ปี

Filed under: Uncategorized — ป้ายกำกับ:, , , — Mr.Vop @ 15:46

รายงานแสดงแผ่นดินไหวขนาดแมกนิจูดมากกว่า 5.0 ตามมาตราริกเตอร์ ที่เกิดในประเทศไทยจากปี 2478 ถึงปัจจุบัน

วัน-เดือน-ปี
สถานที่เกิด
มาตราริกเตอร์
13 พ.ค. พ.ศ. 2478
จ.น่าน
6.5
17 ก.พ. พ.ศ. 2518
อ.ท่าสองยาง จ.ตาก
5.6
15-22 เม.ย. พ.ศ. 2526
อ.ศรีสวัสดิ์ จ.กาญจนบุรี
5.3, 5.9, 5.2
11 ก.ย. พ.ศ. 2537
อ.พาน จ.เชียงราย
5.1
9 ธ.ค. พ.ศ. 2538
อ.ร้องกวาง จ.แพร่
5.1
21 ธ.ค. พ.ศ. 2538
อ.พร้าว จ.เชียงราย
5.2
22 ธ.ค. พ.ศ. 2539
พรมแดนไทย-ลาว-พม่า(ใกล้ อ.ดอยหลวง จ.เชียงราย)
5.5

ก. อันตรายจากแผ่นดินไหวขนาดกลาง

กรกฎาคม 7, 2011

กรณีศึกษา การเกิดสึนามิ ที่หมู่เกาะเคอร์มาเดคเมื่อวันที่ 7 ก.ค. 54

Filed under: Uncategorized — ป้ายกำกับ:, , — Mr.Vop @ 08:18

PTWC แจ้งเตือนการเกิดแผ่นดินไหวขนาดแมกนิจูด 7.8  ในเบื้องต้น และมีการปรับลดแมกนิจูดลงมา เหลือ 7.6 ในตอนหลัง (USGS) หรือ 7.4 ตามข้อมูลของกรมอุตุไทย ที่หมู่เกาะเคอร์มาเดค ในแปซิฟิคใต้เมื่อเวลา 02:03 วันที่ 7 ก.ค. 54 ตามเวลาในประเทศไทย  หลังจากนั้นยังเกิด After Shock อีกหลายครั้ง ตำแหน่งที่เกิดเหตุ ตามแผนที่ด้านล่างนี้

ภาพตำแหน่งการเกิดแผ่นดินไหวที่ก่อคลื่นสึนามิเมื่อ 02:03 เวลาไทย

ในเวลานั้น ทุ่นเตือนสึนามิประเภท DART ของ NDBC  บริเวณนั้น ทำงานเป็นปกติเพียง 1  ตัวคือ 54401 แต่ทุ่นอีกสองตัวคือ  51425 และ 51426 ไม่ทำงาน

ตำแหน่งทุ่นทั้ง 4 ลูก ที่แจ้งการเกิดคลื่น คือ 54401 ทางเหนือและ 55013,55015,55042 ทางใต้

 

กราฟความเปลี่ยนแปลงระดับน้ำทะเลในระดับวินาทีของ 54401 ในช่วงเกิดเหตุเป็นดังนี้

 

กราฟความเปลี่ยนแปลงระดับน้ำทะเลในระดับวินาทีของ 55042 ในช่วงเกิดเหตุเป็นดังนี้

เราจะเห็นกราฟที่แสดงระดับน้ำขึ้นน้ำลงตามปกติทุกวันๆละสองครั้งเป็นสีน้ำเงิน แต่เมื่อเกิดสึนามิ ระดับน้ำทะเลจะเปลี่ยนแปลงกระทันกันในระดับวินาที (สีแดง) และนาที (สีเขียว) จากภาพจะเห็นความเปลี่ยนแปลง ณ เวลา 19:0X ตามเวลา GMT หรือ 02:0X ตามเวลาไทย

แต่ในสองชั่วโมงถัดมา ตำเตือนสึนามิได้ถูกยกเลิก เนื่องจากทุ่นสึนามิในบริเวณถัดมาหลายลูก เช่น 55012 หรือ 52406 ตรวจไม่พบคลื่น

ภาพจากทุ่น 52406 ไม่พบคลื่น

โดยอนุมานเวลาเดินทางของคลื่น (หากเกิดขึ้น) ตามด้านล่างนี้

ภาพแสดงเวลาเดินทางของคลื่น จุดสีแดงเหลืองในภาพ คือทุ่นเตือนสึนามิในตำแนห่งต่างๆ

การเตือนสึนามิได้ถูกยกเลิกไปในเวลา 02:59 ตามเวลาไทย โดยประกาศจาก PTWC ตามลิงค์นี้ กด

แต่สิ่งที่เราฉงน และต้องนำมาศึกษาต่อไปคือ คลื่นสึนามิที่เกิดขึ้น มันหายไปไหน อาจเกิดจากสภาพของท้องทะเลในบริเวณนั้น หรือขนาด หรือการหักล้าง เป็นโจทย์ให้คิดกันต่อไป

ยาน SOHO ตรวจพบดาวหางพุ่งชนดวงอาทิตย์

 ภาพจากยาน SOHO

เช้ามืดวันนี้ ( 6 กรกฏาคม 54 ตามาวลาไทย)  ยานอวกาศ Solar and Heliospheric Observatory หรือ SOHO ขององค์การ NASA และยานคู่แฝด  STEREO-A B ได้ตรวจพบการเข้าชนดวงอาทิตย์ของดาวหางนิรนาม ซึ่งเป็นข้อมูลให้เราตระหนักถึงเทหวัตถุใหม่ๆที่เข้ามาใกล้ระบบโคจรของเราได้ตลอดเวลา อาจมีวันใดวันหนึ่งอาจได้เห็นกันใกล้ๆโลกก็ได้

ผลที่เกิดขึ้นต่อจากนี้จะรายงานให้ทราบหากมีผลสำคัญใดๆเกิดขึ้น โปรดติดตาม

The Shocking Blue Green Theme. Create a free website or blog at WordPress.com.

ติดตาม

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 29,151 other followers