พบอุกกาบาตขนาดรถแวน ระเบิดเหนือฟ้าในช่วงเ้กิดฝนดาวตกพิณ

ในช่วง 21-22 เมษายน 2555 ขณะที่โลกเคลื่อนเข้าู่ฝนดาวตกในหมู่ดาวพิณนั้น ได้มีดาวตกลูกหนึ่ง ขนาดประมาณ 3-4 เมตร หลุดเข้ามาในบรรยากาศโลก และระเบิดขึ้นเหนือท้องฟ้า ในบริเวณ 37.6N, 120.5W หรือแถบหุบเขาเซียรา ในแคลิฟอเนีย ตามแผนที่ด้านล่างนี้

นักดาราศาสตร์ประมาณการพลังงานในการเข้าชนของอุกกาบาตลูกนี้อยู่ที่ 3 กิโลตันของระเบิด TNT โชคดีที่เกิดระเบิดขึ้นในบรรยากาศและสลายหมดสิ้นเป็นชิ้นเล็กๆก่อนลงกระเทกพื้นโลก

อุกกาบาตบ้านร่องดู่

อุกกาบาตบ้านร่องดู่ เป็นอุกกาบาตที่มีรายงานพบในประเทศไทย ตกลงมาในคืนวันอาทิตย์ที่ 13 มิถุนายน 2536 เวลาประมาณ 20.45 น. บริเวณพื้นที่ใกล้บ้านของนายสาลีและนางคำหล้า รักก้อน บ้านร่องดู่ ตำบลลานบ่า อำเภอหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์ การตรวจสอบโดยนายสิโรตม์ ศัลยพงษ์ และ ดร.ปริญญา พุทธาภิบาล ฝ่ายวิจัยธรณีวิทยา กองธรณีวิทยา กรมทรัพยากรธรณี ยืนยันว่าเป็นอุกกาบาตเหล็ก มีประกายโลหะและความถ่วงจำเพาะสูง พบริ้วโลหะเป็นทางบนผิวอุกกาบาตซึ่งเกิดจากการเสียดสีกับบรรยากาศโลก ผิวนอกสุดมีรอยไหม้ ด้านหนึ่งมีรอยยุบบุบแบบก้นหม้อ อีกด้านฉีกขาดเป็นร่องหลืบ ลักษณะทั่วไปคล้ายตะกรันโลหะ ต่างกันที่ไม่มีรูพรุน

รูปร่างของอุกกาบาตบ้านร่องดู่คล้ายลูกสะบ้า กว้าง 7.5 นิ้ว ยาว 10 นิ้ว หนา 4.5 นิ้ว น้ำหนัก 16.7 กิโลกรัม ความถ่วงจำเพาะ 8.08 บริเวณที่พบอุกกาบาตเป็นที่ดอนดินปนทราย เนื้อแน่นปานกลาง ความชื้นต่ำ ลูกอุกกาบาตมุดลงไปในดิน ขณะไปตรวจสอบซึ่งเป็นเวลาหลังจากเอาลูกอุกกาบาตออกมาแล้วพบว่าบริเวณนั้นเป็นหลุมลึก 110 เมตร ประเมินได้คร่าว ๆ ว่าอุกกาบาตพุ่งมาจากทิศใต้เฉียงไปทางตะวันตก 15 องศา และพุ่งลงมาโดยทำมุมประมาณ 80 องศากับพื้นราบ

ดาวเคราะห์น้อย 2005YU55 เข้าใกล้โลกวันที่ 9 พ.ย. 54 ที่ระยะ 0.0022AU

ภาพวงโคจรสีฟ้าของ 2005YU55 ตัดกับวงโคจรโลกสีขาววันที่ 9 พ.ย. 54 นี้ (ลองกดดูเองได้ที่หน้านี้ของ NASA)

ดาวเคราะห์น้อยแบบ c-type เส้นผ่าศูนย์กลางราว 396 เมตร (สนามฟุตบอล 4 สนาม) จัดเป็นเทหวัตถุประเภท PHAs ที่มีโคจรเฉียดโลก ค้นพบเมื่อวันที่  28 ธันวาคม ค.ศ. 2005 โดย Robert McMillan ในโครงการ Spacewatch Program

และช่วงเดือนพฤศจิกายนปีนี้ จะโคจรเข้าตัดกับวงโคจรของโลกประมาณวันที่ 8-9 พ.ย. ในระยะ 0.0022 AU หรือราว 329,115 กิโลเมตร ( 1 AU คือระยะจากโลกถึงดวงอาทิตย์ = 149,598,000  กิโลเมต่ร) หรือ 0.85 LD (ระยะ 85% ของระยะจากโลกถึงดวงจันทร์ คือ  384,401 กิโลเมตร) จากระยะอันตรายที่ควรระวังคือที่ NASA ประกาศคือ 0.05 AU ดังนั้น 2005YU55 จึงถือเป็นเทหวัตถุที่อันตรายในกรณีที่มีวงโคจร “ไม่มั่นคง” เนื่องจากมีการโคจรเข้าแทรกในระยะระหว่างโลกและดวงจันทร์ และด้วยขนาดเกิน 100 เมตรตามข้อกำหนด ในเบื้องต้นจึงถือว่าต้องจับตาดูอย่างใกล้ชิด (เฉพาะมีการเบี่ยงเบนวงโคจร)

เนื่องจากยังไม่เคยมีรายงานการเข้าชนของดาวเคราะห์น้อยขนาดเกิน 100 เมตร ในระยะ 0.5LD ฉะนั้นที่ระยะ 0.85LD ของ 2005YU55 ยังวางใจในเบื้องต้นว่าจะไม่มีเหตุร้ายใดๆ และที่สำคัญ “ระนาบ” ของวงโคจรของดาวเคราะหฺน้อยดวงนี้ ไม่ตรงกับวงโคจรของโลกและดวงจันทร์ ตามรูปด้านล่าง

 

อย่าแตกตื่นตามข่าวไทยรัฐแบบนี้  http://www.thairath.co.th/content/oversea/169405

บันทึกภาพการเข้าใกล้โลกของ 2003YT1

กดเพื่อดูภาพเคลื่อนไหว

ดาวเคราห์น้อย 2003YT1 ขนาด 2.5 กิโลเมตร เคลื่อนที่ผ่านโลกในระยะ 65.3 LD ในวันนี้ตามที่รายงานไป (5 พ.ค. 2554) นั้น จากขนาดที่ค้อนข้างใหญ่ ทำให้สามารถจับภาพได้โดยใช้กล้องดูดาวขนาด 14 นิ้วธรรมดา เช่นภาพด้านบนที่ถ่ายโดยนายอัลเบอร์โต วอดนิซซา จากมหาวิทยาลัยโคลัมเบียโดยใช้กล้องดูดาว LX200GPS และบันทึกภาพโดย STL-1001 SBIG

วัตถุที่พุ่งชนดาวพฤหัสบดีจนทำให้เกิดรอยแผลเห็นเด่นชัดในปี 2552 นั้น ไม่ใช่ดาวหาง

ภาพรังสีอินฟราเรดของดาวพฤหัสบดี ถ่ายโดยกล้องไอทีเอฟของนาซา แสดงจุดที่เกิดการชน เมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม 2552 (จาก NASA/IRTF/JPL-Caltech/University of Oxford)

 

ในที่สุด ดูเหมือนนักดาราศาสตร์จะได้ข้อสรุปแล้วว่า วัตถุที่พุ่งชนดาวพฤหัสบดีจนทำให้เกิดรอยแผลเห็นเด่นชัดในปี 2552 นั้นเกิดจากวัตถุอะไร

ข้อมูลจากกล้องโทรทรรศน์อินฟราเรดสามกล้อง ยืนยันว่าเป็นรอยที่เกิดจากวัตถุแข็งประเภทดาวเคราะห์น้อยพุ่งชน ไม่ใช่ดาวหาง

เมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม 2552 นักดาราศาสตร์สมัครเล่นพบรอยด่างคล้ายแผลถูกชนบนดาวพฤหัสบดี ทันทีที่นักดาราศาสตร์ทราบข่าว กล้องชั้นนำสารพัดกล้องทั่วโลกก็หันลำกล้องไปที่ดาวพฤหัสบดีทันที ไม่ว่าจะเป็นกล้องไอทีเอฟของนาซาบนฮาวาย กล้องเจมิไนเหนือ เจมิไนใต้ และกล้องวีแอลทีของหอดูดาวอีโซ

ก่อนหน้าปี 2552 นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่า วัตถุที่จะมาชนดาวพฤหัสบดีได้คงมีแต่วัตถุน้ำแข็งประเภทดาวหางที่มีวงโคจรที่ไม่เสถียรเท่านั้น เมื่อวัตถุพวกนี้โคจรเข้ามาใกล้ดาวพฤหัสบดี แรงโน้มถ่วงมหาศาลของดาวพฤหัสบดีจะดึงดูดให้ดาวหางนั้นไปโคจรรอบตัวเอง ส่วนวัตถุแข็งแบบดาวเคราะห์น้อยน่าจะถูกแรงโน้มถ่วงของดาวพฤหัสบดีกวาดไปจนเกลี้ยงจากบริเวณวงโคจรไปนานแล้ว

นักดาราศาสตร์เคยพบการชนหรือเหตุการณ์เหตุการณ์ทำนองเดียวกันนี้เพียงสามครั้งเท่านั้น นอกจากชูเมกเกอร์-เลวีในปี 2537 และรอยแผลลึกลับในปี 2552 แล้ว อีกครั้งหนึ่งเกิดขึ้นเมื่อต้นปีที่แล้วนี้เอง

ข้อมูลจากฮับเบิลแสดงว่าวัตถุที่พุ่งชนในปี 2552 นี้มีมวลมากกว่าดาวหางชูเมกเกอร์-เลวี 9 เสียอีก การพุ่งชนทำให้บรรยากาศสตราโทสเฟียร์เบื้องล่างของดาวพฤหัสบดีอุ่นขึ้นราว 3-4 เคลวิน ความแตกต่าง 3-4 เคลวินนี้อาจฟังดูเหมือนไม่มาก แต่ผลกระทบนี้เกิดขึ้นเป็นพื้นที่กว้างมาก ซึ่งหมายถึงพลังงานมหาศาลที่การพุ่งชนถ่ายเทลงไปบนดาวพฤหัสบดี

นอกจากนี้วัตถุที่พุ่งชนยังทะลวงลึกลงไปในบรรยากาศ สร้างโพรงอากาศร้อนจัด ก่อนที่จะระเบิดขึ้นที่เบื้องล่างที่มีพลังงานมากเทียบเท่ากับระเบิดทีเอ็นที 5 พันล้านตัน แรงระเบิดผลักดันเศษซากของวัตถุนั้นกลับขึ้นมาตามโพรงจนถึงเหนือชั้นเมฆ พร้อมกับแอมโมเนียที่อยู่ในบรรยากาศชั้นล่างด้วย

ว่าแต่วัตถุที่พุ่งชนนั้นคืออะไร แม้เศษซากสีเข้มที่ลอยขึ้นมาปรากฏบนผิวดาวพฤหัสดูคล้ายกับที่เกิดขึ้นจากการชนของชูเมกเกอร์-เลวี แต่ซากและพวยของการระเบิดไม่ได้ขึ้นมาสูงมากเท่า และไม่ได้ทำให้อุณหภูมิชั้นสตราโทสเฟียร์ชั้นบนสูงขึ้น นอกจากนี้สเปกตรัมยังแสดงหลักฐานของไฮโดรคาร์บอน ซิลิเกต และซิลิกาที่ไม่เคยพบเห็นมาก่อน ไม่พบคาร์บอนมอนอกไซด์ หลักฐานเหล่านี้ล้วนบ่งชี้ว่าวัตถุนี้เป็นวัตถุแห้ง ไม่ใช่วัตถุที่เปราะบางอุ้มน้ำอย่างดาวหาง

นักวิทยาศาสตร์ประเมินว่าวัตถุที่พุ่งชนน่าจะเป็นดาวเคราะห์น้อยที่มีความหนาแน่นประมาณ 2.5 กรัมต่อลูกบาศก์เซนติเมตร มีเส้นผ่านศูนย์กลางราว 200-500 เมตร

ดาวเคราะห์น้อยใหญ่ขนาดนี้น่าจะเป็นวัตถุที่เคยมีการพบเห็นมาก่อนแล้ว ด้วยเหตุนี้นักดาราศาสตร์จึงตรวจสอบวงโคจรของดาวเคราะห์น้อยที่ใกล้ดาวพฤหัสบดีในบัญชีรายชื่อทั้งหมดเพื่อหาว่าน่าจะเป็นดวงใด ผลพบว่า วัตถุที่ชื่อ 2005 ทีเอส 100 (2005 TS100) ใกล้เคียงผู้ต้องสงสัยที่สุด วัตถุดวงนี้คาดว่าเป็นดาวเคราะห์น้อย หรืออาจเป็นแกนของดาวหางที่หมดแก๊สแล้ว

การค้นพบนี้ เป็นสิ่งยืนยันว่า สภาพแวดล้อมของระบบสุริยะชั้นนอกมีความซับซ้อนยุ่งเหยิง อลหม่าน และมีพลวัตสูงยิ่ง

สำหรับโลกเรา นักดาราศาสตร์ประเมินว่าโลกมีโอกาสถูกวัตถุขนาดนี้ชนเฉลี่ยประมาณ 100,000 ปีต่อครั้ง

ที่มา:

• Jupiter scar likely from rocky body – astronomy.com
• สมาคมดาราศาสตร์ไทย  http://thaiastro.nectec.or.th

 

PHA (อุกกาบาตที่มีโอกาสทำอันตรายต่อโลก)

นับถึงวันนี้ 15 พ.ย. 2553 เราพบ PHA ( Potentially Hazardous Asteroids – อุกาบาตที่มีโอกาสทำอันตรายต่อโลก) จำนวน 1,164 ดวง

ตารางการโคจรเข้าใกล้โลกของ PHA ต่างๆ

ชื่ออุกาบาต	วันที่	ระยะทางเทียบกับดวงจันทร์	แมกนิจูดความสว่าง	ขนาดของอุกาบาต
2010 TQ19	8 ตุลาคม 2553	9.6 LD	18	37 m
2010 TS19	10 ตุลาคม 2553	3.7 LD	18	31 m
2010 TD54	12 ตุลาคม 2553	0.1 LD	14	7 m
2010 TB54	13 ตุลาคม 2553	6.1 LD	20	19 m
1999 VO6	14 ตุลาคม 2553	34.3 LD	16	1.8 km
2010 TK	16 ตุลาคม 2553	4.5 LD	18	37 m
1998 TU3	17 ตุลาคม 2553	69.1 LD	13	5.2 km
2010 TG19	22 ตุลาคม 2553	1.1 LD	15	70 m
1998 MQ	23 ตุลาคม 2553	77.7 LD	15	1.9 km
2007 RU17	29ตุลาคม 2553	39.2 LD	15	1.1 km
2003 UV11	30 ตุลาคม 2553	5 LD	12	595 m
3838 Epona	7 พฤศจิกายน 2553	76.8 LD	14	3.4 km
2005 QY151	16 พฤศจิกายน 2553	77.7 LD	17	1.3 km
2008 KT	23 พฤศจิกายน 2553	5.6 LD	21	10 m
2002 EZ16	30 พฤศจิกายน 2553	73.9 LD	16	1.0 km
2000 JH5	7 ธันวาคม 2553	47 LD	-	1.5 km
2010 JL33	9 ธันวาคม 2553	16.6 LD	13	1.3 km
2008 EA32	7 มกราคม 2554	76.5 LD	-	2.1 km

หมายเหตุ: LD คือ “Lunar Distance.” หรือระยะห่างระหว่างโลกและดวงจันทร์ มีค่าเท่า  384,401 กิโลเมตร หรือ  0.00256 AU