ไทยเสนอร่วมตั้งกล้องในหอดูดาวชิลี สังเกตการระเบิดของรังสีแกมมาในอวกาศ

ไทยหาแนวทางร่วมติดตั้ง กล้องสังเกตการระเบิดรังสีแกมมาของดวงดาวที่หอดูดาวในชิลี และความร่วมมือการให้บริการความรู้ดาราศาสตร์และประชาชนและเยาวชน รวมถึงแผนการส่งนักดาราศาสตร์ไทยไปใช้เครื่องมือยังศูนย์กลางดูดาวที่ดีที่ สุดของโลก

สมเด็จ พระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีในโอกาสที่ทรงเสด็จฯ เยือนชิลีเพื่อทอดพระเนตรกิจการหอดูดาว พร้อมคณะผู้บริหาร สดร.ร่วมตามเสด็จ

หลังติดตามเสด็จฯ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีในโอกาสที่ทรงเสด็จฯ เยือนสาธารณรัฐชิลีเพื่อทอดพระเนตรกิจการหอดูดาว 2 แห่ง ได้แก่ หอดูดาวเซร์โร ปารานาล (Cerro Paranal) และหอดูดาวอินเตอร์-อเมริกัน เซร์โร โตโลโล (Cerro Tololo Inter-American Observatory: CTIO) ระหว่างวันที่ 12-18 ต.ค. 53 ที่ผ่านมา รศ.บุญรักษา สุนทรธรรม ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ สดร.เผยแก่ทีมข่าววิทยาศาสตร์ ASTV- ผู้จัดการออนไลน์ว่า มีโครงการที่จะร่วมมือด้านดาราศาสตร์กับชิลี

โครงการหนึ่งคือ ไทยเสนอร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการติดตั้งกล้องโทรทรรศน์ขนาดเล็กที่มีเส้นผ่าน ศูนย์กลาง 0.6 เมตร ซึ่งเป็นโครงการความร่วมมือระหว่างหอดูดาวเซร์โร โตโลโลและมหาวิทยาลัยนอร์ธแคโรไลนา (University of North Carolina) เพื่อศึกษาการระเบิดของรังสีแกมมา (Gamma Ray Burst) ของวัตถุท้องฟ้า และได้รับการเห็นด้วยจากทางชิลีแล้ว อีกทั้งความร่วมมือดังกล่าวจะนำไปสู่การให้บริการด้านดาราศาสตร์แก่ประชาชน และเยาวชนอีกด้วย

นอกจากนี้ยังมีความร่วมมือกับองค์การหอดูดาวยุโรปทางซีกโลกใต้ (European Southern Observatory: ESO) ด้านความร่วมมือทางด้านดาราศาสตร์ โดยอนาคตอาจส่งนักดาราศาสตร์ไทยไปทำวิจัยและใช้เครื่องมือของหอดูดาวในชิลี รวมถึงให้ความร่วมมือแก่นักวิจัยชิลีได้ใช้ประโยชน์จากหอดูดาวแห่งชาติของ ไทยบนยอดดอยอินทนนท์ ซึ่งกำลังก่อสร้างและจะใช้งานได้ปลายปี 2554 ด้วย

สำหรับหอดูดาวเซร์โร ปารานาลนั้นสร้างและดำเนินการโดยองค์การหอดูดาวยุโรปทางซีกโลกใต้ โดยหอดูดาวตั้งอยู่บนภูเขาปารานาล ในเขตทะเลทรายอะตากามา (Atacama Desert) ของชิลี ห่างจากเมืองอันโตฟากัสตา (Antofagasta) ซึ่งเป็นเมืองท่าสำคัญไปทางใต้ประมาณ 120 กิโลเมตร ซึ่งภูเขาปารานาลนี้สูงจากระดับน้ำทะเลเฉลี่ย 2,635 เมตร มีสภาพภูมิอากาศที่แห้งแล้งที่สุดแห่งหนึ่งของโลก จึงมีจำนวนคืนที่ฟ้าใสเหมาะแก่การสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์มากกว่า 340 คืนต่อปี

อันโตฟากัสตาอยู่ทางตอนเหนือของชิลี และเป็นที่ตั้งหอดูดาวขององค์การหอดูดาวยุโรปทางซีกโลกใต้หลายแห่งเนื่องจาก มีลักษณะทางภูมิศาสตร์และภูมิอากาศเหมาะสม และรัฐบาลชิลีสนับสนุนกิจการด้านดาราศาสตร์ที่เมืองนี้เป็นพิเศษ โดยจัดสรรที่ดินให้จัดสร้างเป็นอุทยานดาราศาสตร์ และหอดูดาวประมาณ 35% ของหอดูดาวทั่วโลกตั้งอยู่ในชิลี

หอดูดาวเซร์โร ปารานาล

ในหอดูดาวเซร์โร ปารานาลมีกล้องโทรทรรศน์ที่สำคัญได้แก่ หมู่กล้องโทรทรรศน์เวรีลาร์จหรือวีแอลที (Very Large Telescope: VLT) ที่ประกอบด้วยกล้องโทรทรรศน์ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 8.2 เมตร 4 กล้อง ซึ่งมีชื่อเรียกตามภาษาท้องถิ่นที่แปลว่า ดวงอาทิตย์ (Antu) ดวงจันทร์ (Kueyen) กลุ่มดาวกางเขนใต้ (Melipal) และดาวศุกร์ (Yepun) และเริ่มใช้กล้องทั้ง 4 นี้ตั้งแต่ปี 2541ซึ่งกล้องแต่ละตัวทำงานได้ทั้งเป็นอิสระต่อกันหรือทำงานร่วมกันแบบอินเต อเฟอโรเมตรี (Interferometry) โดนในการทำงานร่วมกันนั้นมีกำลังแยกแยะวัตถุได้ละเอียดถึง 1 มิลลิฟิลิปดา และถือว่าดีที่สุดในโลกปัจจุบัน

อุปกรณ์รับสัญญาณที่ติดตั้งในกล้องขนาดใหญ่ทั้งสี่เป็นอุปกรณ์ที่ทัน สมัย เช่น กล้องถ่ายภาพซีซีดี (CCD) ความเร็วสูง สเปกโตรกราฟในช่วงคลื่นอินฟราเรดและอัลตราไวโอเล็ต กล้องถ่ายภาพวัตถุท้องฟ้าในช่วงคลื่นอินฟราเรด เป็นต้น นอกจากกล้อง 8.2 เมตรแล้ว ยังมีกล้องโทรทรรศน์ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 1.8 เมตร อีก 4 ตัวที่ทำงานร่วมกันแบบอินเตอเฟอโรเมตรีร่วมกับกล้องขนาดใหญ่ทั้งสี่

บริเวณยอดเขาใกล้เคียงกับหอดูดาวแอลวีทียังมีกล้องโทรทรรศน์วิสตา (Visible and Infrared Survey Telescope for Astronomy: VISTA) ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 4.1 เมตร ที่สร้างโดยความร่วมมือระหว่างชิลีกับมหาวิทยาลัยในสหราชอาณาจักร และในบริเวณใกล้เคียงกับภูเขาปารานาล ยังมีภูเขาอมาซานัส (Amazanas) ซึ่งเป็นที่ตั้งของโครงการอี-เอลท์ (E-ELT: European Extremely Large Telescope) ขององค์การหอดูดาวยุโรปทางซีกโลกใต้ ซึ่งกำลังจะติดตั้งกล้องโทรทรรศน์ใหญ่ที่สุดในโลก ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 42 เมตร

ปัจจุบันหอดูดาวเซร์โร ปารานาลมีบทบาทอย่างมากในการค้นคว้าวิจัยทางดาราศาสตร์ อาทิ การศึกษากำเนิดของเอกภพ การศึกษาวิวัฒนาการของกาแลกซี การค้นหาดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะและการศึกษาวัตถุขนาดเล็กที่ชายขอบระบบ สุริยะ เป็นต้น ภายในหอดูดาวเซร์โร ปารานาล มีอาคารที่พักให้บริการเจ้าหน้าที่และนักวิจัย ซึ่งในบริเวณอาคารที่พักนี้เคยใช้เป็นส่วนหนึ่งของสถานที่ถ่ายทำภาพยนตร์ เรื่องเจมส์บอนด์ ตอน Quantum of Solace

นอกจากนี้หอดูดาวเซร์โร ปารานาลยังมีกฏที่เคร่งครัดว่าหลังจากพระอาทิตย์ตกดินแล้วไม่อนุญาตให้ใช้ไฟ ส่องทางทุกประเภทรวมถึงไฟส่องทางของรถยนต์ ไฟถนน และไฟส่องนอกอาคาร รวมถึงไฟฉาย เพื่อไม่ให้มีแสงไฟกระทบต่อทัศนวิสัยในการดูดาว

หอดูดาวอินเตอร์-อเมริกันเซร์โร โตโลโล

ส่วนหอดูดาวอินเตอร์-อเมริกันเซร์โร โตโลโล สร้างขึ้นในทศวรรษที่ 60 โดยหอสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์แสงแห่งชาติของสหรัฐอเมริกา (National Optical Astronomy Observatory – NOAO) ปัจจุบันหอดูดาวนี้อยู่ภายใต้การบริหารงานของสมาคมมหาวิทยาลัยเพื่อการวิจัย ทางดาราศาสตร์ (Association of Universities for Research in Astronomy – AURA) หอดูดาวนี้ตั้งอยู่ห่างจากเมืองลาเซเรนา ไปทางตะวันออกประมาณ 70 กิโลเมตร

หอดูดาวอินเตอร์-อเมริกันเซร์โร โตโลโลประกอบด้วยหมู่หอดูดาวหลายแห่ง บนยอดเขาภูเขาโตโลโลและภูเขาปาชอน หมู่หอดูดาวที่ยอดภูเขาโตโลโลอยู่สูงเฉลี่ยประมาณ 2,300 เมตรจากระดับน้ำทะเล มีกล้องโทรทรรศน์วิคเตอร์ บลังโกขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 4 เมตร นอกจากนี้ยังมีกล้องขนาดเส้นผ่าoศูนย์กลาง 0.9 – 1.5 เมตรอีกหลายตัว

สำหรับภูเขาปาชอนซึ่งอยู่ห่างจากโตโลโลไปประมาณ 10 กิโลเมตรนั้น มีกล้องอยู่บนยอดเขาสูงกว่า 2,700 เมตรจากระดับน้ำทะเล โดยมีกล้องโทรทรรศน์หลักขนาดใหญ่ ได้แก่ กล้องโทรทรรศน์เจมีไนเซาธ์ ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 8.1 เมตร การทำงานส่วนใหญ่ของกล้องโทรทรรศน์นี้ทำโดยการควบคุมจากระยะไกลจากศูนย์ควบ คุมที่อยู่ในเมืองลาเซเรนาที่ภูเขาปาชอนนี้ยังมีกล้องโทรทรรศน์เอสโอเออาร์ (Southern Astrophysical Research Telescope: SOAR) ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 4.1 เมตรด้วย

 

ข้อมูลจาก http://www.manager.co.th/science/ViewNews.aspx?NewsID=9530000151613

Advertisements
เรื่องนี้ถูกเขียนใน ดาราศาสตร์ และติดป้ายกำกับ , , , คั่นหน้า ลิงก์ถาวร

1 ตอบกลับที่ ไทยเสนอร่วมตั้งกล้องในหอดูดาวชิลี สังเกตการระเบิดของรังสีแกมมาในอวกาศ

  1. วีดีโอโป๊ พูดว่า:

    I like it when individuals come together and share thoughts.
    Great website, continue the good work!

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s